İSTANBUL – Türkiye Sakatlar Derneği Genel Başkanı Şükrü Boyraz, edebiyat dünyasına ve yayıncılık sektörüne yönelik önemli bir çağrıda bulundu. “Edebiyat engelleri aşar, yeter ki biz kelimeleri doğru kuralım” diyen Boyraz; edebiyatın toplumsal vicdanın sesi olduğunu ve engelli bireylerin istatistiksel birer veri olmaktan çıkarılıp “insan” olarak hak ettikleri kimliğe bürünmelerini sağladığını ifade etti.
”Sorun Bedenlerde Değil, Anlatılardadır”
Edebiyatın bugüne kadar engelliliği genellikle iki uç noktada ele aldığını belirten Boyraz, bu durumun yarattığı algı karmaşasına şu sözlerle değindi:
”Engelli karakterler uzun yıllar boyunca ya acınası bir trajedi figürü ya da olağanüstü başarılar sergileyen birer kahraman olarak resmedildi. Oysa engellilik hayatın içinden, doğal bir durumdur. Asıl sorun bedenlerde değil; merdivenlerde olduğu kadar kelimelere de sızmış olan toplumsal algıdadır.”
Erişilebilirlik Bir Lütuf Değil, Haktır
Yayıncılık dünyasına “erişilebilirlik” üzerinden seslenen Boyraz, kültürün herkese ulaşması gerektiğini vurguladı. Sesli kitaplardan Braille baskılara, sadeleştirilmiş metinlerden dijital uyumluluğa kadar her türlü imkanın sağlanmasının bir zorunluluk olduğunu hatırlatan TSD Genel Başkanı, “Kitap erişilebilir değilse, kültür de erişilebilir değildir” dedi.
Çocuk Edebiyatı ve Toplumsal Dönüşüm
Önyargıların temelinin çocuklukta atıldığını işaret eden Şükrü Boyraz, dönüşümün çocuk edebiyatı ile başlayacağını belirtti. Çocuk kitaplarında engelli karakterlerin sıradan, eşit ve güçlü bireyler olarak yer almasının, yeni nesillerin engellilik algısını “yardım” odaklı değil “hak” odaklı kurmasına yardımcı olacağını söyledi.
TSD’nin Vizyonu: Birlikte Üretmek
Türkiye Sakatlar Derneği olarak kültür ve sanatı hak mücadelesinin ayrılmaz bir parçası gördüklerini ifade eden Boyraz, şu çağrıda bulundu:
Yazarlar Özgürleşmeli: Engellilik bir acıma diliyle değil, hak temelli bir dille yazılmalı.
Engelli Yazarlar Desteklenmeli: Engelliler sadece “anlatılan” değil, bizzat hikâyeyi kurgulayan “özne” olmalı.
Ortak Mücadele: Yazarlar, yayıncılar ve okurlar bu zihinsel dönüşüm için bir araya gelmeli.
Şükrü Boyraz, sözlerini “Edebiyat, engelleri kaldırmanın en güçlü yollarından biridir. Hep birlikte yeni bir dil kurmak zorundayız” diyerek tamamladı.
News
