Sesimizi Duyun: Engelliler Haftası’nda “Kutlama” Değil “Çözüm” Bekleniyor
Her yıl 10-16 Mayıs tarihleri arasında Birleşmiş Milletler’e üye ülkelerle eş zamanlı olarak idrak edilen Engelliler Haftası, bu yıl da engelli bireylerin bitmek bilmeyen sorunlarını ve çözüm bekleyen taleplerini gündeme taşıyor.
Engelliler, bu haftanın bir kutlama haftası değil, hak arama ve farkındalık haftası olduğunu vurgulayarak; "Bizleri sadece bu hafta hatırlamayın, her gün hayatın içinde olmamızı sağlayacak engelleri kaldırın" çağrısında bulunuyor.
Erişilebilirlik Hâlâ En Büyük Engel
Türkiye nüfusunun yaklaşık %12,3’ünü oluşturan engelli bireyler için kamusal alanlarda erişilebilirlik en temel sorun olmaya devam ediyor. Kaldırımlardaki hatalı rampalar, çalışmayan asansörler ve engelli standartlarına uygun olmayan toplu taşıma araçları, bireylerin sosyal hayata katılımını kısıtlıyor. Engelliler Kanunu’na göre tüm yaşam alanlarının 2012 yılından itibaren erişilebilir olması gerekirken, birçok noktada fiziksel engeller hâlâ aşılabilmiş değil.
İstihdamda "Kota" Yetersiz, Önyargılar Hakim
İstihdam tarafında ise tablo hâlâ istenilen düzeyde değil. Kamuda engelli kontenjanlarının dolmaması ve özel sektördeki önyargılı tutumlar, engelli bireylerin ekonomik bağımsızlığını kazanmasının önündeki en büyük bariyer. 2026 yılı için açıklanan kamu istihdam hedefleri bir nebze umut verse de, istihdam edilen engellilerin eğitimlerine uygun pozisyonlarda çalıştırılmaması "vasıfsız işçi" olarak görülmelerine neden oluyor.
Sağlık ve Eğitimde Hak Kayıpları Endişesi
Engelli dernekleri ve konfederasyonları, özellikle Sağlık Kurulu Raporları’ndaki kriter değişiklikleri nedeniyle birçok bireyin daha önce sahip olduğu hakları kaybettiğine dikkat çekiyor. İlaç ve tıbbi malzemelerden alınan katkı payları ile eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanamaması, engelli ailelerinin de geleceğe dair kaygılarını artırıyor.
"Asıl Engel Zihinlerde"
Hafta boyunca yapılan etkinliklerde en sık vurgulanan mesaj ise toplumsal bakış açısı. Engellilik bir "kusur" değil, farklı bir yaşam şekli olarak görülmeli. Toplumun her kesimi için asıl sorumluluğun; engelli bireylere "yardım" etmek değil, onlara "engel olmamak" olduğu belirtiliyor. [
Engellilerin Öncelikli Talepleri:
- Kamu ve özel sektörde istihdam kotalarının tam kapasiteyle uygulanması.
- Şehirlerin, mimari engellerden arındırılarak tam erişilebilir hale getirilmesi.
- Sağlık hizmetlerinde katkı paylarının kaldırılması ve rapor süreçlerinin kolaylaştırılması.
- Eğitimde kapsayıcı modellerin yaygınlaştırılması.
- Bürokrasi Sıfırlansın: Sağlık Bakanlığı raporu olan bir bireyden ek bir belge talep edilmemeli.
- Yaş Sınırı Kaldırılsın Özel eğitimde 27 yaş kısıtlaması son bulmalı.
- Erişilebilirlik Denetlensin: Yerel yönetimler, Erişilebilirlik Kanunu’nu sadece ana caddelerde değil, tüm ara sokaklarda uygulamalı.
- İstihdam Teşvik Edilsin: Uzaktan çalışma gibi yeni nesil modeller engelliler için öncelikli hale getirilmeli
- Araç yenileme süresinin 10 yıldan yeniden 5 yıla indirilmesi.
- Fiyat limitinin piyasa koşullarına göre dinamik olarak güncellenmesi veya tamamen kaldırılması.
- En az %40 yerli üretim şartı gibi kısıtlamalar kaldırılmalı.
- 2008 öncesi sigortalıların vergi indirimi ile emeklilik hakkı şartsız iade edilmeli.
- Kontrol muayenelerinde eski rapor tarihli mevzuatın esas alınması güvence altına alınmalı.
- SGK Sağlık Kurulları'nın rapor değerlendirme kriterleri şeffaf ve kapsayıcı hale getirilmeli.
- Standart Uygulama: Raporlardaki ibareler (ÖTV, istihdam, eğitim vb.) tüm kurumlar için bağlayıcı ve net olmalı.